9 Lut

Prawie wszystko o oleśnickich śmieciach. Część 3: administracja

Kontynuacja cyklu: „Wszystko, co chcielibyście wiedzieć na temat oleśnickiego systemu śmieciowego, ale boicie się zapytać. Albo nikt Wam tego jeszcze nie powiedział”. Było już o kosztach, było o umowach. Będzie o kolejnym istotnym elemencie „systemu”, czyli o zarządzaniu.

Administracja systemem śmieciowym obejmuje między innymi (!!): ewidencję deklaracji śmieciowych, księgowanie i ewidencję wpłat, obsługę i windykację płatności zaległych, czy też szeroko rozumianą promocję systemu.

W naszym mieście administrację systemu śmieciowego wzięli na siebie urzędnicy. W całości. Część z tych zadań mogliby co prawda wykonywać np. zarządcy nieruchomości, bowiem taką sytuację dopuszcza ustawa oraz przyjęta przez oleśnickich radnych uchwała. Mogliby, ale – jak twierdzi p. Joanna Jarosiewicz, Skarbnik Urzędu Miasta – nie zgodzili się na to i mają na to papiery (czytaj: opinie prawne).

OK. Niech będzie.

Zacznijmy od deklaracji. Wzór deklaracji (w wersji obecnie obowiązującej) został przyjęty przez Radę Miasta Oleśnicy uchwałą nr XXX/246/2013 w dniu 26 marca 2013. Tak uchwalony wzór zawiera – w polu nr 25 – aktualne stawki miesięczne opłat śmieciowych (13/20 i 60/100 PLN). Oznacza to mniej więcej tyle, że w przypadku dowolnej zmiany – w górę lub w dół – tych stawek, Rada Miasta będzie musiała uchwalić nowy wzór, a mieszkańcy nowe deklaracje, według nowego wzoru będą musieli złożyć PONOWNIE.

Ile deklaracji złożono? Według ostatnich upublicznionych danych (Panorama Oleśnicka z listopada 2013) w Urzędzie Miasta złożono ich 12 781, wykazano w nich 30 891 mieszkańców. Wyliczając stawki śmieciowe, Urząd Miasta przyjął, że jest nas 35 tysięcy. Co ciekawe, na sesji RM w dniu 26 listopada 2013 roku, Burmistrz chwalił się, że Oleśnica jest miastem, w którym mieszkańców przybywa, a obecnie jest ich 38 tysięcy.

Oznaczałoby to, że: albo w Oleśnicy, wbrew zapewnieniom Burmistrza, UBYŁO mieszkańców: około 12-18%; albo taki sam procent mieszkańców deklaracji śmieciowych w ogóle nie złożył; albo jedno i drugie – i ubyło mieszkańców, i są tacy, co nie złożyli deklaracji.

Pytanie: co z tymi, którzy do tej pory nie pofatygowali się i wciąż nie złożyli deklaracji? Pytanie to jest o tyle istotne, że chyba nikt z nas nie chce dopłacać za tych, co nie płacą w ogóle. Otóż ustawa (artykuł 6o) daje Burmistrzowi prawo do narzucenia takim osobom wysokości opłaty w drodze decyzji.
Jak to wygląda w innych miastach? Najczęściej taka narzucona opłata odpowiada stawce za odpady niesegregowane, a więc tej wyższej. W wielu przypadkach decyzje administracyjne w tej sprawie podejmowano już w ciągu 3 pierwszych miesięcy obowiązywania nowej ustawy śmieciowej.
A jak to wygląda w Oleśnicy? Wiadomo tylko, że wysyłane były wezwania do złożenia deklaracji. Ale czy opornym określono już wysokość opłaty? W tym temacie Urząd Miasta milczy…

Pracownicy Urzędu Miasta ręcznie wklepują dane z deklaracji do programu obsługującego system. Podobnie rzecz ma się z wnoszonymi opłatami: wygląda to mniej więcej tak, że pracownik UM identyfikuje KAŻDĄ wpłatę indywidualnie, przyporządkowuje ją konkretnej deklaracji oraz wymienionej w niej nieruchomości i zamieszkującym ją osobom. W praktyce jest to o tyle skomplikowane, że wszystkie wpłaty dokonywane są NA JEDEN RACHUNEK BANKOWY urzędu.

A żeby było jeszcze ciekawiej: sposób definiowania przelewów bankowych ściśle określa uchwała RM nr XXVII/210/2012, która w §2 mówi:

Opłatę za gospodarowanie odpadami uiszcza się przelewem na rachunek bankowy Miasta Oleśnicy, tytułem: opłata za gospodarowanie odpadami -kwartał _ /_ _ _ _r.

Ten punkt uchwały w sposób nadzwyczaj konkretny określa sposób wypełniania formularzy/druczków przelewowych. Autor uchwały najwyraźniej nie przewidział sytuacji, w której nadawcą przelewu może być ktoś spoza Oleśnicy, niewymieniony w deklaracjach śmieciowych. Przecież nadawca przelewu wcale nie zawsze musi być utożsamiany z osobą, w imieniu której wykonał przelew tytułem opłaty śmieciowej. Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, w której ciocia z Pcimia Dolnego zostaje poproszona o wykonanie przelewu przez osobę z Oleśnicy. Ciocia z Pcimia wykonuje przelew zgodnie z instrukcją zawartą w uchwale, w której uchwałodawca nie przewidział miejsca na dane osoby, w imieniu której dokonywana jest wpłata. Wszystko odbywa się w zgodzie z obowiązującym prawem. W takiej sytuacji kłopot mają urzędnicy zajmujący się administracją systemu, bowiem by zaksięgować taką wpłatę, muszą przeprowadzić swego rodzaju śledztwo: telefony, maile, korespondencja w poszukiwaniu anonimowego wpłacającego.

Problemu nie byłoby, gdyby każdej z nieruchomości przypisany był osobny, indywidualny rachunek bankowy i mieszkańcy tej nieruchomości dokonywaliby wpłat na ten rachunek. Taki system płatności masowych, którym dysponują np. zarządcy nieruchomości (SM „Zacisze”, Izyda, Procon) miał być wprowadzony przez Urząd Miasta, jednak z jakiegoś powodu nie został. Pan Skarbnik, zapytana czy zostanie wprowadzony, odpowiedziała, że tak. Kiedy? Po zmianie stawek…

W efekcie pracownicy UM wykonują mrówczą pracę, by pozbierać deklaracje, wprowadzić je do systemu, zaksięgować wpłaty i zidentyfikować osoby, które faktycznie dokonały tych wpłat, by na końcu dojść do tego, kto wpłacił, a kto nie wpłacił. Przy takiej organizacji systemu śmieciowego wcale nie ma się co dziwić, że rośnie zatrudnienie przy administracji, które w tej chwili wynosi 2,75 etatu – osób zajmujących się tylko śmieciową administracją. A to z kolei odbija się negatywnie na kosztach funcjonowania systemu, które tylko w II połowie zeszłego roku wyniosły ponad 118 tys złotych. Pani Skarbnik zapytana, czy wobec tego, po wprowadzeniu systemu płatności masowych zatrudnienie zmaleje, odpowiedziała, że… wręcz przeciwnie – zatrudnione zostaną kolejne osoby. Trzeba będzie bowiem zatrudnić poborców, którzy będą zajmował się ściąganiem należności. Czyli koszty wcale nie zmaleją, a będą rosły…

Gdy wreszcie pracownikowi UM, po pracy porównywalnej tylko do ręcznego przepisywania opasłych tomów przez średniowiecznych mnichów, uda się już zaksięgować wszystko, co mu się uda zaksięgować, powinien zająć się tymi, którzy zalegają z płatnościami. Wobec takich osób powinno zostać wszczęte postępowanie egzekucyjne. W takim Wrocławiu procedury egzekucyjne wobec osób niepłacących wszczęto już we wrześniu ubiegłego roku. Pani Skarbnik zapytana w grudniu, ile takich postępowań wszczęto w Oleśnicy, nie potrafiła udzielić odpowiedzi. Wyglądała na zaskoczoną pytaniem.

Podsumowując: oleśnicka administracja systemem śmieciowym jest raczej mało wydajna. Zamiast częściowo automatycznej obsługi za pomocą systemu opłat masowych mamy urzędników, którzy wykonują mrówczą pracę, mnożone są etaty. Zresztą, z zapowiedzi pani Skarbnik wynika, że wprowadzenie płatności masowych nie powoduje zlikwidowania tych etatów. Dodatkowo urząd wykazuje się małą skutecznością w egzekwowaniu zaległych opłat. Być może wiąże się to z tym, że obecne stawki są i tak wysokie. Urzędnicy się nie przejmują, bo wychodzą z założenia, że ci co płacą systematycznie, zapłacą za tych, co nie płacą w ogóle.

A na to mojej zgody nie ma…